به چه جایی تالاب می گویند؟

به چه جایی تالاب می گویند؟، تالاب همان نظام حیات­‌بخش صبور و پرمنفعتی است که بسیاری از تمدن‌های بشری نظیر تمدن بین­‌النهرین شکل­‌گیری خود را مرهون آن هستند. این عرصه‌­های پویا و حاصلخیز که برخی نام مرداب (آب­مرده)، باتلاق، گنداب و یا حتی هرزآب را به ناحق برایشان برگزیده­‌اند، بدون‌­تردید یکی از بدبیارترین اکوسیستم‌ها و در عین حال بزرگترین قربانیان باورهای نادرست بشر هستند چرا که علی‌رغم منافع کلان برای کلیه زیستمندان از جمله انسان‌ها، نه‌­تنها جایگاه رفیعی که شایسته‌­اش هستند را نیافته‌­اند بلکه بالعکس به شکلی ناباورانه و اغلب هم تکراری از ضربه­‌های تازیانه ناآگاهی، غفلت و انسان­‌محوری زخم خورده و می­خورند.

تالاب هرزآب نیست

تالاب‌ها زیست‌بوم‌های ارزشمندی هستند که نه­ مرده­‌اند، نه لجن‌زارند و نه صرفاً عامل نشو و نمای حشرات و بیماری‌های مهلک؛ ما انسان‌ها سال‌هاست که آن‌ها را از مرحله رشد و بالندگی خارج ساخته­ و به درد تخریب‌های گوناگون مبتلا ساخته­‌ایم. بدیهی است که حاصل این کوتاهی نمی­‌تواند چیزی به‌ غیر از اثرات زیان‌بار اعم از هجوم ریزگردها، تهدید معیشت روزمره، مهاجرت گسترده از مناطق روستایی به شهری، شیوع بیماری‌ها و هزار و یک مشکل ناخواسته دیگر باشد؛ اثراتی که در دنیای امروز به وضوح شاهد رخ‌نمایی و جلوه‌­گری‌­اش هستیم.

به چه جایی تالاب گفته می­‌شود؟

در حال حاضر نزدیک به ۵۰ تعریف از تالاب وجود دارد که هرکدام در جایگاه خاصی مصداق پیدا می­‌کنند. شاید در این میان تعریف کنوانسیون رامسر نسبت به سایرین رایج‌­تر و شناخته­‌شده­‌تر باشد. کنوانسیون رامسر قدیمی­‌ترین معاهده بین‌­المللی با موضوع حفاظت از طبیعت و تنوع ­زیستی تالابی مورخ ۱۹۷۱ (۱۳۵۰) است که ایران در شکل­ گیری آن نقشی کلیدی ایفاء کرد.

این کنوانسیون بعنوان مهمترین و شناخته­ شده­‌ترین مرجع، تعریف عمومی و رایجی را بدین شرح ارائه داده است:

«مناطق مردابی، آبگیر، تورب­زار (پیت­زار)، آبی بصورت طبیعی، مصنوعی، دائم یا موقت با آب ساکن، جاری شیرین، لب­‌شور (آبی که شوری آن بیشتر از آب شیرین و کمتر از آب دریا باشد) یا شور مشتمل بر آن‌دسته از آب‌های دریایی که عمق آب در کشند پایین از ۶ متر تجاوز نکند را تالاب می­گویند.»

بر اساس این تعریف مدیریت تالاب نیازمند دانشی است که نه­ تنها همه منابع آبی اعم از طبیعی (دریاچه و رودخانه) و انسان­ ساز (سد) را بطور یکپارچه مورد مطالعه قرار دهد بلکه در عین حال ارتباط میان تالاب‌ها و اراضی پیرامونی را نیز مدنظر داشته باشد.

این دقیقاً همان نکته کلیدی است که امروز در مدیریت بسیاری از تالاب‌ها نادیده انگاشته می­شود و گواه آن را در ایران می‌­توان در ساخت بیش از ۴۰ سد در حوضه آبریز کارون و کرخه به انضمام انواع سدهای بزرگ و کوچکی که هنوز در این حوضه در فاز مطالعاتی هستند، ساخت و بهره‌­برداری بیش از ۲۹ سد در حوضه آبریز دریاچه ارومیه با ظرفیت ۱.۷۱۲ میلیون مترمکعب به انضمام ۱۶ طرح سدسازی در دست اجرا و ۱۷ طرح سدسازی در دست مطالعه به ترتیب با ظرفیت‌های ۱۵۰۰ و ۶۵۷ میلیون مترمکعب در همین حوضه جستجو کرد.

پس از آشنایی با تالاب ها، وقت آن رسیده که شما را با وضعیت تالاب های ایران آشنا کنیم. برای این منظور شما را دعوت می کنیم تا مقاله وضعیت فعلی تالاب‌ها در ایران به چه صورت است؟، را مطالعه کنید.